Rome in crisistijd, de 3de na Christus

We kennen de meeste hoogtepunten wel van het Romeinse Rijk. De keizers met de grote namen zoals Augustus en Caesar zijn namen die de meeste mensen wel kennen. Vlak voor 500 na Christus viel het rijk uiteen en dit kwam niet als een verrassing. De druk van binnenuit en buitenaf was te groot geworden en de keizer werd afgezet. Wat veel mensen niet weten, is dat dit ook bijna gebeurde in de derde eeuw. Dat was geen eenmalige gebeurtenis, de keizers wisselden elkaar in hoog tempo af en er waren meerdere keizers die tegelijkertijd de macht naar zich toe wilden trekken. Dit wordt wel de crisis van de derde eeuw genoemd. Wat was er aan de hand en hoe was het mogelijk dat dit grote rijk intern zo verdeeld geraakt was?

knipselggg

Epidemie en zwakke keizers

De problemen begonnen allemaal tegelijkertijd. Marcus Aurelius werd opgevolgd door Commodus, een zwakke keizer met weinig inzicht en interesse in het goed leiden van Rome. Tegelijkertijd woedde er een epidemie, waardoor het leger en de economie in de problemen kwamen. De enige oplossing was het aantrekken van vreemdelingen om zo de rangen weer vol te krijgen. In 192 werd Commodus vermoord en nam Septimius het heft in handen en bracht Rome terug naar de eerste plaats. De situatie bleek echter onhoudbaar. Er was geen geld en de druk op de grenzen was groter dan ooit. Velen dachten dat dit het einde van het Romeinse Rijk zou gaan worden.

Het probleem begon in het leger. Het grootste gedeelte van Rome werkte onderhand in Rome en overal waren legers gestationeerd. Het gevolg was dat de soldaten hun leider naar voren schoven als keizer, ook al er al een keizer was. Het gevolg was dat er meer dan 20 keizers waren in minder dan 50 jaar, hetgeen wel aangeeft hoe groot de problemen geworden waren. Partijen onderstonden die een bepaalde keizer steunden, andere groepen scheidden zich af. Burgeroorlogen drukten een zware stempel op Rome en ook buiten de grenzen werd gezien dat de macht van Rome af begon te nemen.

De omkeer

Aurelianus was de persoon die in 274 het rijk weer samen wist te voegen onder dezelfde vlag. Het tegenwoordige Engeland, Spanje en Frankrijk werden opnieuw ingelijfd. Uiteindelijk waren de problemen pas tien jaar later grotendeels onder controle dankzij de inspanningen van Diocletianus. Hij zette het senaat op de plaats en maakte er een orgaan van zonder macht. Hij stelde zichzelf aan als keizer en god en dit tijdperk wordt het Dominaat genoemd. Diocletianus deelde de machten op in vier zodat het feitelijke bestuur beter in de hand gehouden kon worden.

Alles onder controle?

Het gaat te ver om te zeggen dat hierna de problemen onder controle waren. Voor de tijd was het opgelost en was de rust teruggekeerd, maar het zouden precies deze redenen zijn die ervoor zorgden dat het westelijk Romeinse Rijk zou vallen in 476 na Christus.