Rome, van Republiek naar Keizerrijk

hpim0149De naam Caesar is één van de meest bekende namen in de geschiedenis van Rome, en dat is al met al bijzonder te noemen. Caesar is één de mensen die niet lang aan de macht geweest is, en die in feite één grote ontwikkeling op zijn naam gezet heeft. Hij zorgde ervoor dat de Republiek geleid door de Senaat zou verdwijnen, om vervolgens een keizerrijk op te zetten. Voordat hij hier goed en wel in slaagde, werd hij echter vermoord. De persoon die de transformatie met zachtere hand door wist te voeren, was Augustus, zijn adoptiefzoon die als leider aangesteld werd nadat Caesar in 44 voor Christus vermoord werd.

De symbolische Rubicon, ‘alea iacta est’

Om de situatie goed te kunnen begrijpen, is het belangrijk om te weten dat Rome in de eerste eeuw voor Christus niet alleen streed. Er waren Italiaanse bondgenoten die veel werk verrichtten voor Rome, om zo in een goed daglicht te komen, en om bepaalde voordelen te kunnen krijgen. Na 91 voor Christus brak er een bondgenotenoorlog uit. De bondgenoten wilden meer te zeggen hebben en trokken ten strijde. Het was Sulla die in 82 voor Christus het pleit wist te beslechten, maar niet voordat hij contact gelegd had met een aantal bondgenoten die trouw wilden blijven.

In deze tijd ontstaat een nieuwe politieke klasse in Rome. Politiek gaat een steeds grotere rol spelen, waarbij nieuwe families rijk en welvarend werden en een rol wilden spelen in het bestuur. Een splitsing ontstond, waarna Sulla de macht greep en een schrikbewind voerde als tiran waarbij veel mensen vermoord werden. Na deze twee jaar trad hij af.

Dit is waar Pompeius (of Pompejus, afhankelijk van de gekozen spelling) aan de macht komt, maar hij geschiedenis-123_123_0_xlheeft een probleem. De soldaten die trouw zijn en die met pensioen gaan, hebben een oudedagsvoorziening nodig. Hier moet Caesar voor zorgen. De onvrede die Caesar heeft, zorgt ervoor dat hij besluit om met de legioenen ten strijde te trekken. Hij bereidt een aanval op Rome voor en steekt met één legioen de Rubicon over, waarbij hij ‘alea iacta est’ als beroemde woorden uitspreekt. Het oversteken van de rivier staat symbool voor de keuze die Caesar maakte, want zo groot was de rivier niet. Het ging om de actie en de legendarische woorden, die wij tegenwoordig beter kennen als de woorden ‘de teerling is geworpen’.

Op naar een keizerschap

Eenmaal in Rome grijpt Caesar de macht samen met zijn legioen en wordt aangesteld als dictator (keizer) voor het leven. Een aantal senaatleden vrezen dat er een koningschap zal komen zonder enige invloed voor de senaat en in 44 voor Christus wordt Caesar vermoord, onder andere door zijn adoptiefzoon Brutus (ook gij, Brutus?). De man die de uiteindelijke transformatie naar een keizerrijk door weet te zetten, is Augustus, maar deze heeft geleerd van de fouten van Caesar. Augustus zou eerst een façade bouwen waardoor alles democratisch zou lijken, terwijl hij als enige de macht zou hebben achter de schermen, maar met goedkeuring van de Senaat.